Scrolverslaving in het buitenland: waarom je als expat niet kunt stoppen met scrollen 

Stoppen met scrollen is voor de meesten van ons al lastig genoeg. Maar als je in het buitenland woont, ben je er misschien nog wel gevoeliger voor. Social media is immers niet alleen entertainment, maar ook verbinding met het thuisfront – én een manier om nieuwe vrienden te maken! 

Maar als actief socialmediagebruik overgaat op passief scrollen… dan is er weinig sociaals meer aan. En als je je sowieso al wat eenzaam, ongemakkelijk of ontworteld voelt, wordt het tegelijkertijd steeds verleidelijker meer en meer online te leven. 

Wat is een scrolverslaving? 

Voor verslavingen aan gamen, gokken en alcohol bestaan officiële diagnoses. Voor een verslaving aan social media niet. Nóg niet, want veel deskundigen op dit gebied pleiten daar wel voor. “We zien dat het echt heel verslavend en ontwrichtend kan zijn,”[1] zegt Ina Koning, die socialmediaverslaving onder jongeren onderzocht en het kabinet over richtlijnen adviseert. 

Symptomen verslaving aan scrollen 

Dat ‘ontwrichtende’ is precies wat een scrolverslaving zou kunnen definiëren. Het gaat namelijk niet per se om schermtijd. Er zijn interessantere vragen die je jezelf kunt stellen om na te gaan of je van verslaving zou kunnen spreken: 

• Verlies je de controle over je scrolgedrag? Kun je niet stoppen met scrollen? Vergeet je de tijd? 
• Blijven andere taken liggen? Gaat het ten koste van echt sociaal contact, werk of activiteiten? Ga je er later door slapen dan je zou willen? 
• Voel je je onrustig zonder social media? Heb je het gevoel zonder je telefoon niet te kunnen ontspannen? 

Zodra scrollen geen bewuste keuze meer is, is er wellicht meer aan de hand. 

Komt doomscrolling onder expats vaker voor?  

Vrijwel niemand ontkomt aan de aantrekkingskracht van social media die gemaakt zijn om eindeloos op door te scrollen. Anna Lembke, psychiater en verslavingsdeskundige, legt in haar boek Dopamine Nation uit waarom: onze hersenen belonen gedrag dat onze overlevingskansen vergroot. En social media spelen in op een belangrijke overlevingsstrategie: contact met anderen, erbij horen, tot een groep behoren.[2] 

Elke keer als we een nieuwe connectie maken of het gevoel hebben onderdeel te zijn van het geheel, maken onze hersenen dopamine aan. Dat die connecties online, oppervlakkig of soms zelfs helemaal fake zijn, maakt voor de hersenen niet uit. 

Wie heeft de meeste moeite te stoppen met scrollen?  

Overmatig socialmediagebruik komt dan ook voornamelijk voor bij mensen die zich eenzaam voelen. Het eindeloos scrollen is dan niet de oorzaak van die eenzaamheid, maar het symptoom. Nathaly de Wind, preventiemedewerker bij Verslavingszorg, ziet het vooral bij de volgende doelgroepen:[3] 

• jonge ouders die door de komt van kinderen hun vrienden ineens minder zien 
• scholieren met een vervelende thuissituatie die zich onbegrepen voelen 
• mensen op het autismespectrum die moeite hebben met sociaal contact 

En ja, welke groep is er nog meer gevoelig voor eenzaamheid? Natuurlijk: expats! 

Expats als risicogroep voor scrolverslaving 

“Ik weet niet of expats per se meer scrollen,” zegt gz-psycholoog en oprichter van Psycholoog Wereldwijd Niek Rosens, “maar wel dat eenzaamheid, heimwee en je ontworteld voelen het scrolgedrag kunnen versterken.” En die gevoelens zijn bijna onvermijdelijk als je net geëmigreerd bent.  

Voor jou als expat is social media bovendien veel meer dan alleen entertainment: 

• Je blijft ermee in contact met vrienden en familie in Nederland. In de vriendengroep op WhatsApp wisselen jullie life updates uit en via Instagram blijf je op de hoogte van wat er zoal in Nederland gebeurt. 
• Je legt er nieuwe connecties. Via Facebook- en MeetUp-groepen vind je mensen met dezelfde interesses, en via Instagram of TikTok kun je die mensen ook nog eens blijven volgen.

Niek: “Voor expats hebben social media een dubbele functie. En omdat het dus ook een positieve functie heeft, is helemaal stoppen niet echt wenselijk.” 

Wat zijn de gevolgen van een scrolverslaving voor expats? 

Alleen maar meer heimwee 

Geweldig natuurlijk, dat je zo makkelijk contact kunt blijven houden met het thuisfront in Nederland. Maar wie continu posts uit Nederland voorgeschoteld krijgt, loopt het risico alleen maar meer last te krijgen van heimwee. Je blijft immers een beetje met één in Nederland staan. 

Juist mínder kans op nieuwe sociale contacten 

Even scrollen is dé ontsnappingsroute uit sociaal ongemakkelijke situaties. Niemand die je kent op dat feestje? Even op Instagram. Alleen op een terras? TikTok-filmpjes kijken. Wachten in de rij voor de kassa? Telefoon erbij en scrollen maar. Dat is in Nederland misschien niet zo’n probleem, maar in het buitenland loop je hierdoor precies de momenten mis waarop je leuk contact kunt leggen met iemand – die andere moeder naast je op het schoolplein staat, die leuke jongen in de sportschool, of de buren van drie deuren verderop, bijvoorbeeld. 

“Passief scrollen kan het ook lastiger maken om een nieuw sociaal leven op te bouwen, simpelweg omdat de tijd voorbijvliegt tijdens het scrollen.” 

– Niek Rosens, gz-psycholoog en oprichter Psycholoog Wereldwijd

FOMO aan alle kanten 

Als je geëmigreerd bent, bieden social media bovendien een extra bonus: je kunt jezelf nu met maar liefst twee droomlevens tegelijk vergelijken: 

• FOMO naar Nederland: het Nederlandse leven gaat gewoon door zonder jou. Je beste vriendinnen zitten samen op een terras, op je oude werk vieren ze de verjaardag van je favoriete collega en je familie ging op familieweekend – en iedereen was er behalve jij.
• FOMO naar het perfecte expatleven: genoeg expats die het beter doen dan jij. De één runt een succesvolle business vanuit z’n hangmat, de ander spreekt na drie maanden vloeiend Portugees, en de volgende heeft binnen no time vrienden gemaakt met de locals. 

Dan voel jij je behoorlijk rot, al scrollend in de rij bij het gemeenteloket, waar je nu voor de tweede keer staat te wachten omdat je eerder vandaag een verkeerd document meegenomen had. 

Hoe stop je met scrollen én blijf je sociaal? 

Ja, je kunt een digitale detox overwegen, maar als expat mis je dan toch een belangrijke tool om bestaande relaties te onderhouden en nieuwe te vinden. Het is daarom de kunst de manier waaróp je social media gebruikt te veranderen, aldus Niek: “door van passief scrollen naar actief gebruik te gaan”: 

• Stuur die persoon een DM in plaats van alleen zijn of haar story te bekijken. 
• Bel je beste vriendin in Nederland in plaats van snel een appje te sturen. 
• Ontdek via Instagram mooie plekken bij je in de buurt en ga erheen. 
• Plan contact met Nederland op vaste momenten in plaats van de hele dag half beschikbaar te zijn. 
• Verbied jezelf op social media te gaan als je iets buiten de deur doet, al is het maar tijdens het boodschappen doen. 

“Wat vaak ook helpt: kijk bij de neiging om te scrollen even waar je eigenlijk behoefte aan hebt. Vaak is dat niet Instagram, maar contact, afleiding, ontspanning, of het vermijden van ongemak.” 

– Niek Rosens 

Kan een psycholoog je helpen stoppen met scrollen?  

Of de diagnose nu officieel bestaat of niet, je hoeft geen socialmediaverslaving te hebben om hulp te vragen voor je scrolgedrag. Misschien is jouw probleem wel zo eenvoudig als dit: 

• Ik zit elke avond uren te scrollen, terwijl ik dat eigenlijk niet wil. 
• Instagram lijkt mijn heimwee naar Nederland erger te maken. 
• Ik voel me eenzaam, ondanks dat ik online veel contact met mensen heb. 
• Het lukt me niet een sociaal leven op te bouwen in mijn nieuwe thuisland. 
• Ik vlucht naar social media zodra ik me ongemakkelijk of alleen voel. 
• Ik vergelijk mijn emigratie continu met die van anderen. 

Als expat heb je je digitale connecties waarschijnlijk harder nodig dan toen je nog in Nederland woonde. Het doel is dan ook niet om je TikTok-account te verwijderen of Instagram te de-installeren. Het doel is social media te gebruiken als hulpmiddel voor jouw nieuwe (sociale) leven, en te voorkomen dat eindeloos scrollen precies dát in de weg staat. 

Online hulp bij scrolverslaving 

Verval je telkens in hetzelfde scrolgedrag en lukt het je niet te stoppen met scrollen? De ervaren psychologen van Psycholoog Wereldwijd kunnen je helpen te ontrafelen waar het misgaat. Op praktische wijze ga je samen met je psycholoog aan de slag met de thema’s die bij jouw scrolgedrag een rol spelen, bijvoorbeeld: 

• eenzaamheid en heimwee 
• onzekerheid en sociale angst 
• moeite met aanpassen en je thuis voelen 
• stress of overprikkeling 

Omdat al onze psychologen volledig online werken, kan je vanuit elk land bij ons terecht! Een eerste kennismakingsgesprek is gratis en vrijblijvend. 

Veelgestelde vragen over scrolverslaving 

Waarom kan ik niet stoppen met scrollen? 

Stoppen met scrollen is zo moeilijk, omdat social media inspelen op een van onze belangrijkste overlevingsmechanismen: connectie en verbinding. De hersenen belonen ons scrolgedrag, en het groepsgevoel dat we daardoor ervaren, met de aanmaak van dopamine. En dat is verslavend. 

Hoe weet je of je verslaafd bent aan scrollen? 

Scrolverslaving of socialmediaverslaving is geen officiële diagnose – nóg niet. Maar als je niet kunt stoppen met scrollen en je scrolgedrag je dagelijks functioneren beperkt, is het slim het serieus te nemen. Vaak heeft het te maken met onderliggende thema’s, zoals eenzaamheid, angst of stress. 

Hoe stop je met scrollen op je telefoon? 

Zeker als expat wil je social media liever niet helemaal verwijderen. Dan is het de kunst passief scrollen bewust te vervangen door actief verbinden. Een psycholoog kan je daar praktisch in begeleiden en je bovendien helpen ontdekken waar je scrolgedrag door veroorzaakt wordt, zodat je dát probleem aan kunt pakken. 

Bronnen 

[1] V. Moers, A. de Goede & P. Voorhoeve. (28 maart 2026). ‘Erken verslaving aan sociale media nú, waarschuwen experts’. RTL Nieuws, via: https://www.rtl.nl/nieuws/artikel/5583067/socialemedia-verslaving-moet-officieel-worden-erkend-roepen-experts-geen 

[2] J. Enderink. (2 mei 2025). ‘Waarom sociale media verslavend werken – en hoe je ervan afkickt’. Psychologie Magazine, via: https://www.psychologie.nl/artikel/waarom-sociale-media-verslavend-werken-en-hoe-je-daarvan-afkickt/; A. Lembke. (2021). Dopamine Nation. Finding Balance in the Age of Indulgence. Dutton Books. 

[3] D. Pringels. (17 september 2021). ‘Mijn schermtijd is gênant hoog. Ben ik verslaafd aan mijn telefoon?’ VICE, via: https://www.vice.com/nl/article/schermtijd-hoog-verslaving-scro/.